Een doorlopende leerlijn cultuureducatie in Sliedrecht

Als Combinatiefunctionaris Sport en Cultuur bij de gemeente Sliedrecht staat Marloes Vriens midden in de belevingswereld van kinderen en jongeren. Toen de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) in de gemeente werd geïntroduceerd, lag er een nieuwe uitdaging voor haar op tafel.

De gemeente Sliedrecht had in 2023 de wens om cultuur een sterkere plek te geven in het basisonderwijs. Maar bij de invulling hiervan lag nog een flinke uitdaging. Op verzoek van de wethouder begon Marloes Vriens onderzoekend aan deze opdracht. “Kunst en cultuur is voor kinderen en jongeren in Sliedrecht belangrijk, maar niet altijd vanzelfsprekend”, vertelt ze. “Door de doelgroep wordt kunst vooral gezien als moeilijk en hoogdrempelig. Ik wilde eerst onderzoeken hoe omliggende gemeentes hiermee omgaan in het basisonderwijs. Wat werkte daar wel, en wat ontbrak er nog in Sliedrecht. Met dat uitgangspunt ging ik aan de slag.”

Cultuur stimuleert ontwikkeling

De landelijke trend dat cultuur op scholen weinig prioriteit krijgt, is ook in Sliedrecht merkbaar. Leerkrachten hebben een hoge werkdruk, methodes vragen veel tijd en de impact van cultuur is lastig meetbaar. “In mijn werk bij Stichting Open Jeugdwerk zie ik dagelijks jongeren die zoeken naar hun identiteit, of die vastlopen en moeite hebben met mentale druk”, zegt Marloes. “Ik denk dat cultuureducatie positief bijdraagt aan hun sociale ontwikkeling, identiteitsvorming en mentale gezondheid. Dat blijkt ook uit allerlei onderzoeken. Kunst geeft jongeren en kinderen handvatten om zich te uiten. Het laat ze ontdekken wie ze kunnen zijn, zonder dat er een cijfer of beoordeling aan kleeft.”

Doorlopende leerlijn

Om cultuur voor alle basisschoolkinderen toegankelijk te maken, ontwierp Marloes een doorlopende leerlijn voor groep 1 tot en met 8. Zo krijgt elke leeftijdsgroep een eigen cultuurdiscipline. In groep 1 en 2 ligt de nadruk op muziek en dans: van instrumenten bespelen en ritmes leren, tot het versterken van motoriek en fantasie. Bij groep 3 en 4 ligt de focus op beeldende kunst door te schilderen, knutselen, bouwen en kunst te ontdekken. Technologie en erfgoed komen in groep 5 en 6 aan bod, waardoor kinderen de wereld om zich heen beter leren begrijpen. Tot slot staat theater centraal in groep 7 en 8 waarin verbeelding, presentatie en emotie worden gecombineerd. Marloes: “Naarmate de kinderen ouder worden, komen ze vanzelf met verschillende disciplines in aanraking. Met elk jaar een andere manier van verdieping.”

Menu vol mogelijkheden

Om scholen een handvat te geven in het aanbod, ontwikkelde Marloes de website cultuurmenusliedrecht.nl. Daar kunnen scholen zelf een ‘bestelling’ plaatsen om kunst en cultuur in de lessen te integreren. Elk onderdeel sluit aan op de bestaande [MM2.1]leerlijn, maar houdt ook rekening met verschillen tussen scholen. Marloes: “Kunst moet niet alleen ‘leuk’ zijn, maar ook bijdragen aan mentale gezondheid, zelfvertrouwen en veerkracht. Sommige scholen geven de voorkeur aan beeldende kunst boven theater, andere hebben specifieke wensen door geloofsovertuiging of tradities. Het menu is zorgvuldig samengesteld, met ruimte voor nuance en verschil in doelen en wensen. Dat maakt het aanbod passend bij de identiteit van elke school.”

Alle scholen doen mee

Aan het begin van de pilot had Marloes de ambitie om in ieder geval de helft van de scholen mee te krijgen. Het succes overtrof haar verwachting: alle basisscholen in Sliedrecht doen inmiddels mee.” “Dat zijn er nu 11 in totaal, met ongeveer 70% van alle groepen. Ik ging persoonlijk bij iedere school langs. Ik sprak met docenten, proefde de sfeer en keek naar wat er al aan cultuur werd gedaan. Dat wierp zijn vruchten af. Scholen werden enthousiast, waardoor we een goede relatie opbouwden die is gebaseerd op eenduidige ambities.”

Beleving die blijft hangen

De impact op de leerlingen werd snel zichtbaar. Een hoogtepunt in het aanbod was de voorstelling Oorlogswinter voor groep 7 en 8, gebaseerd op het boek van Jan Terlouw. Marloes: “Het stuk werd gespeeld door jonge acteurs van Jeugdtheater Hofplein. Dat maakte het laagdrempelig. Doordat de leerlingen het boek in de klas hadden gelezen, sloot de voorstelling ook naadloos aan op hun belevingswereld.” De voorstelling werd daarnaast gekoppeld aan de lokale geschiedenis. “De kinderen maakten een historische wandeling door Sliedrecht en in de kerk mochten ze op het orgel spelen. Alles bij elkaar zorgde dit voor een onvergetelijke ervaring.”

Borging voor de toekomst

Nu het cultuurprogramma in de steigers staat, ligt de focus bij Marloes nu op de borging. “De leerlijn loopt door tot 2028”, aldus Marloes. “Scholen raken steeds meer vertrouwd met de lokale cultuurpartners waar ze mee werken en zien het enthousiasme bij hun leerlingen groeien. Dit is mijn boodschap voor andere projectleiders: zorg dat je met de scholen het gesprek aangaat, zodat je weet wat er speelt bij de kinderen en wat de wensen zijn vanuit het onderwijs. Zo bouw je samen een programma dat zowel de school als de leerlingen letterlijk in beweging zet.”

Tekst: Cathelijne Beijn
Datum: 19 december 2025