“De rest is vooral verbeelding”
Interview met Nikolaj van Tol
In 2025 organiseerde Kunstgebouw in 4 gemeenten CultuurKans: een rondreizend evenement waar lokale cultuurbeoefenaars hun idee pitchten om zo de lokale amateurkunstsector een boost te geven. Nikolaj van Tol ontving € 1.000 om in de bibliotheek van Leiderdorp Dungeon & Dragons-sessies voor kinderen te organiseren.
Wat begon als een idee vanuit de kinderopvang, groeide uit tot een bijzonder project in de bieb in Leiderdorp. Met zijn project De Verloren Pagina’s creëert Nikolaj een plek waar kinderen en jongeren zich kunnen ontwikkelen, vrienden maken en hun verbeelding de ruimte krijgt. Allemaal door het spel Dungeons & Dragons (D&D).
Spelen in een fantasiewereld
In 2018 kwam Nikolaj in aanraking met D&D. Tijdens corona werd dat serieuzer, vertelt hij: “Omdat we elkaar destijds niet fysiek konden ontmoeten, leerde ik met een vriendengroep Dungeons & Dragons via YouTube. Ik merkte al snel: dit spel is heel toegankelijk en ook te gek voor kinderen. Avontuur, fantasy, in een andere rol stappen: het heeft alles wat hen bezighoudt.”
Die ontdekking bleek een schot in de roos. Als pedagogisch medewerker bij FloreoKids is Nikolaj voortdurend op zoek naar leuke activiteiten die bijdragen aan de ontwikkeling van kinderen – en D&D sluit daar naadloos op aan. “Het is een combinatie van rollenspellen en bordspel, maar er zit nog veel meer in. Kinderen oefenen met creatief schrijven, samenwerken, rekenen en omgaan met winst en verlies. En het belangrijkste: ze gebruiken voortdurend hun fantasie en maken plezier.”
D&D in de bibliotheek
De basis van het spel is volgens Nikolaj verrassend eenvoudig: “Een twintigzijdige dobbelsteen bepaalt of wat je verzint ook daadwerkelijk lukt. De rest is vooral verbeelding.” Bij FloreoKids liet hij kinderen voor het eerst kennismaken met D&D. Toen de zij vanuit de buitenschoolse opvang doorgroeiden en afscheid namen, wilden ze graag doorspelen. “Toen kwam de bibliotheek in beeld,” vertelt Nikolaj. “Zij waren enthousiast en zagen het als een kans om kinderen en jongeren te trekken.”
Creatieve kapstok
Met het gewonnen budget van CultuurKans ontwikkelde Nikolaj 2 D&D-koffers met alles wat nodig is om het spel te kunnen spelen: dobbelstenen, miniaturen, spelborden en eenvoudige verhaallijnen. “Zo kunnen kinderen in de bieb zelfstandig avonturen spelen, zonder dat ik er per se bij hoef te zijn.”
De meeste bestaande D&D-materialen zijn in het Engels en dus niet voor elk kind geschikt. Nikolaj vertaalde daarom alles naar het Nederlands. Om de kinderen op weg te helpen organiseert hij ook een spelintroductie, een workshop voor toekomstige Dungeon Masters (spelleiders) en een creatieve sessie waarin kinderen landschappen en miniaturen maken en beschilderen. Ook de verhaallijnen verzinnen ze samen.
Vriendschappen sluiten
De creatieve vrijheid maakt het spel aantrekkelijk voor een brede groep: jongens en meisjes spelen door elkaar en iedereen kan meedoen. “Vanaf een jaar of 7 kunnen kinderen het al spelen. Vanaf 9 jaar zie je dat er echt groepsvorming ontstaat en vriendschappen groeien.” Het sociale aspect vindt Nikolaj belangrijk. “Kinderen leren samenwerken en naar elkaar luisteren. Ze moeten samen beslissingen nemen en omgaan met tegenslagen. Vaardigheden waar ze veel aan hebben.”
Nikolaj ziet D&D ook als middel om individuele ontwikkeling te stimuleren. “De 1 heeft wat meer zelfvertrouwen nodig, de ander moet leren geduld te hebben of omgaan met verlies. In het spel kun je daar op een natuurlijke manier aandacht aan besteden.”
Groeiend initiatief
De sessies vinden elke laatste zaterdag van de maand plaats in de bibliotheek van Leiderdorp. In de even maanden spelen kinderen van 9 tot 12 jaar, in de oneven maanden jongeren van 13 tot 17 jaar. Op termijn hoopt Nikolaj dat deelnemers rollen gaan overnemen. “Nu ben ik nog de spelleider, maar het zou mooi zijn als oudere kinderen dat straks zelf gaan doen.” De reacties zijn in elk geval enthousiast. “Ze vragen vaak wanneer we weer gaan spelen. En wat ik heel leuk vind: ze gaan thuis verder. Ze vormen hun eigen groepjes, maken eigen bouwwerken en verzinnen nieuwe avonturen.”
Tekst: Cathelijne Beijn
Datum:
