Met de gemeenteraadsverkiezingen in het vooruitzicht is het belangrijk om kunst, cultuur en erfgoed onderwerp van gesprek te maken. Gemeenten zijn namelijk een spil in het realiseren van een levendige, lokale cultuursector. Inzicht in de bewoners van jouw gemeente helpt om cultuur voor iedereen toegankelijk te maken.
De 3 overheidslagen (rijk, provincie, gemeente) werken allemaal aan toegang tot cultuur voor iedereen, elk vanuit een eigen rol. Het Rijk zorgt voor het behoud van cultureel erfgoed en een sterke landelijke culturele infrastructuur. De provincies versterken de culturele infrastructuur binnen de provincie. Gemeenten zorgen voor een actief cultureel leven dichtbij de inwoners.
Juist omdat gemeenten zo dichtbij hun inwoners staan, spelen zij een sleutelrol in het toegankelijk maken van cultuur. Maar hoe geef je daar als gemeente concreet invulling aan?
Begin bij de vraag: wie wonen er in jouw gemeente?
De eerste stap is inzicht krijgen in wie er in jouw gemeente wonen. Data helpen om te laten zien waar toegang tot cultuur onder druk staat en waar extra aandacht nodig is. In dit artikel zoomen we in op een aantal gegevens uit Cultureel Zuid-Holland in kaart. Deze data kun je direct gebruiken om je lobby richting de gemeenteraadsverkiezingen te versterken met feiten.
De SES-score
Om te kunnen zien wie er in jouw gemeente wonen, is het belangrijk in te zoomen op de wijken en buurten. De samenstelling van inwoners kan per wijk – en ook per buurt – sterk verschillen. Een handige indicator hiervoor is de SES-score. Deze score geeft een eerste beeld van de sociaaleconomische positie van inwoners in een gebied. Het CBS berekent de SES-score per huishouden op basis van:
- welvaart
- opleidingsniveau
- recent arbeidsverleden
Voor gemeenten, wijken en buurten wordt het gemiddelde van deze huishoudscores genomen. Zo kun je gebieden onderling vergelijken en zie je in één oogopslag hoe ze zich tot elkaar verhouden.
De gemiddelde SES-score in Nederland is 0.
- Een score boven 0 betekent dat inwoners gemiddeld welvarender zijn, hoger opgeleid en/of vaker aan het werk.
- Een score onder 0 wijst op het tegenovergestelde.
Tip!
Wat is nu een hoge of een lage SES-score? Het CBS hanteert de volgende indeling:
De SES-score wordt in onderzoek ook regelmatig gebruikt als verklarende variabele voor verschillen tussen wijken op het gebied van onder andere leefbaarheid, brede welvaart, participatie, welzijn en gedrag. Gebruik de SES-score dus om na te denken over hoe je cultuur toegankelijk maakt voor iedereen, óók voor mensen uit een wijk of buurt met een lage SES-score.
De SES-score op gemeenteniveau kan heel erg verschillen van de SES-score op wijk- en buurtniveau. Zo zie je bijvoorbeeld dat in Leidschendam-Voorburg de SES-score in 2023 (voorlopige cijfers, CBS) gemiddeld 0.107 is. Zoom je in op de verschillende buurten in Leidschendam-Voorburg, dan zie je dat bijvoorbeeld dat de buurt De Heuvel Noord een SES-score van -0,533 heeft en de nabijgelegen buurt De Zijde 0,460.
Leeftijd: ook bepalend voor cultureel aanbod
Naast sociaaleconomische verschillen speelt leeftijd een belangrijke rol bij het ontwikkelen van passend cultureel aanbod. In Zuid-Holland is 19% van de mensen 65 jaar of ouder en 45% van de mensen is 45 jaar of ouder. De komende jaren groeit het aantal ouderen, terwijl mensen bovendien steeds ouder worden.
Veel gemeenten en culturele organisaties willen ‘iets met jongeren’. Tegelijkertijd kan het interessant zijn om juist naar oudere doelgroepen te kijken, of om verjonging van het aanbod te benaderen als programmeren voor ‘de ouderen van de toekomst’.
Hoe nu verder?
Je hebt nu beter zicht op wie er in jouw gemeente wonen. De volgende vraag is: past de culturele infrastructuur in jouw gemeente bij deze inwoners, zowel qua omvang als inhoud? Pak het artikel Hoe data je lobby versterken erbij om erachter te komen hoe je een antwoord op deze vraag formuleert voor jouw gemeente.
En bekijk hoe de gemeente Dordrecht doelgroepgericht werken heeft aangepakt voor de ontwikkeling van de Cultuurnota Dordrecht 2030.
Het vervolg
Werk je bij een culturele organisatie?
Met deze data kun je bouwen aan een concreet verhaal over de rol van jouw organisatie in het bereiken van verschillende groepen inwoners in jouw gemeente. Wil je je verhaal nóg sterker maken? Meld je aan voor de workshop Werken aan bereik: van data naar doelgroep en ontdek met je eigen publieksdata welke doelgroepen je al bereikt – en welke nog niet.
Gebruik je verhaal in gesprekken met politieke partijen, of ter voorbereiding op lokale debatten in jouw gemeente. Wil je weten hoe je zelf een (cultuur)debat organiseert? Bekijk dan de Toolkit cultuurdebat.
Ben je actief bij een politieke partij?
Spreek met culturele organisaties over de kansen die er in jouw gemeente zijn om cultuur voor iedereen toegankelijk te maken, ongeacht achtergrond of leeftijd. Denk na over welke doelgroepen, buurten en/of wijken juist meer aandacht zouden moeten krijgen. Maak die kansen onderdeel van de campagne en/of coalitieplannen en zorg zo voor een actief cultureel leven voor íedereen in jouw gemeente.
