Op 18 juni bracht de bijeenkomst Meemaken & betekenis geven educatoren, erfgoedprofessionals, cultuurmakers en CmK-projectleiders uit heel Zuid-Holland samen in Theater het Kruispunt in Barendrecht. Hierbij stonden de nieuwe kerndoelen voor kunst en cultuur centraal. Kunstgebouw organiseerde de middag samen met Erfgoedhuis Zuid-Holland.
De vernieuwde kerndoelen geven actieve culturele ervaringen, betekenis geven en interdisciplinair leren een duidelijke plek in het onderwijs. Dat biedt kansen voor culturele organisaties om hun aanbod nog beter aan te laten sluiten op scholen.
Nieuwe kerndoelen in de praktijk
Daphne Tranquille-Le Grand, lid van het SLO-team dat de nieuwe kerndoelen kunst en cultuur ontwikkelde, opende de middag. Ze vertelde meer over de achtergrond van de curriculum-vernieuwing. Daphne liet zien hoe de nieuwe doelen zorgen voor meer samenhang tussen maken, meemaken en betekenis geven. Ook benadrukte ze hoe belangrijk de samenwerking tussen scholen en culturele partners is. Die samenwerking helpt om kunst- en cultuureducatie duurzaam te verankeren in het onderwijs.
Van ervaring naar betekenis
Tijdens workshops en deelsessies vertaalden deelnemers de nieuwe kerndoelen naar hun eigen praktijk.
In de workshop Filosofische gesprekken begeleiden liet Lotte de Leeuw van Het Nationale Theater zien hoe leerlingen culturele ervaringen kunnen onderzoeken en bespreken. Centraal stond de vraag hoe je een goed denkgesprek voert met kinderen en hoe je hen helpt om ervaringen te onderzoeken, te duiden en er betekenis aan te geven. Deelnemers oefenden met het stellen van open en prikkelende vragen. En ze maakten kennis met werkvormen die ruimte geven aan verwondering, onderzoek en verschillende perspectieven. Zo kregen zij concrete inspiratie om filosofische gesprekken in te zetten binnen hun eigen educatieve praktijk.
Museumprofessionals verdiepten zich in de I ASK-methode, een dialooggerichte aanpak die werd toegelicht door Judith Whitlau van het Joods Cultureel Kwartier. De methode helpt rondleiders om bezoekers actief betekenis te laten geven aan kunst en erfgoed. Het biedt handvatten voor het omgaan met emoties, weerstand en verschillende perspectieven. De methode werkt langs 4 pijlers: intentie, attitude, systeemblik en kennis. De intentie, effectief leren, verrijkt worden en genuanceerder denken, vormen daarbij het hart van de aanpak. Tijdens de sessie deelden deelnemers openhartig situaties uit hun eigen museumpraktijk, variërend van lastige opmerkingen tot vooroordelen. Het werd duidelijk hoe herkenbaar deze uitdagingen zijn en hoe helpend een gestructureerde methode kan zijn om hiermee om te gaan. De I ASK benadering nodigt uit tot nieuwsgierigheid en wederkerigheid in plaats van corrigeren of overtuigen. Voor wie zich verder wil verdiepen, bestaat er een 3,5-daagse training waarin je bekwaam wordt in de methode. De sessie liet zien hoe waardevol het is om bewust stil te staan bij de rol van de rondleider in complexe gesprekken.
Erfgoed als verbindende schakel
Een andere sessie ging over de rol van erfgoed binnen de nieuwe kerndoelen. Deelnemers verkenden hoe erfgoed verbinding maakt met verschillende leergebieden, zoals burgerschap, taal, rekenen, mens & maatschappij en natuur & techniek.
De conclusie was duidelijk: erfgoedinstellingen bieden al veel activiteiten die aansluiten bij de nieuwe doelen. Tijdens een interactieve Mentimeter-sessie – door Marjolein Kik en Iris Brandts van het Erfgoedhuis Zuid-Holland – onderzochten deelnemers waar erfgoed het beste aansluit binnen het nieuwe curriculum. Daarbij bleek dat erfgoed niet alleen een logische plek heeft binnen mens & maatschappij, maar ook verbindingen legt met burgerschap, taal, rekenen en natuur & techniek. De sessie maakte zichtbaar dat veel organisaties al goed op weg zijn. Het gaf deelnemers praktische handvatten om bestaande programma’s explicieter te koppelen aan de nieuwe kerndoelen en hierover het gesprek aan te gaan met scholen.
Cultuureducatie duurzaam verankeren
Tijdens de werksessie voor de CmK-projectleiders nam Inger van Til de deelnemers mee in de rol van schoolbesturen binnen cultuureducatie. Centraal stond de vraag hoe draagvlak voor cultuureducatie kan worden vergroot en duurzaam kan worden verankerd. Aan de hand van praktijkvoorbeelden uit Friesland werd zichtbaar welke invloed schoolbesturen hebben op visie, financiën, personeelsbeleid en onderwijskwaliteit, en hoe zij een belangrijke rol spelen bij de ontwikkeling en borging van cultuurbeleid.
Een belangrijk inzicht was dat succesvolle samenwerking begint bij het aansluiten op de taal, missie en beleidsdoelen van schoolbesturen. Cultuureducatie krijgt meer betekenis wanneer zichtbaar wordt hoe deze bijdraagt aan de ambities van scholen. Omdat veel besturen nog niet volledig bekend zijn met de nieuwe kerndoelen kunst en cultuur, is heldere communicatie essentieel. Ook werden praktische strategieën gedeeld, zoals aansluiten bij bestaande overlegstructuren, leren van voorbeelden uit andere regio’s en het bieden van concrete instrumenten voor ICC’ers. In kleinere groepen wisselden de projectleiders ervaringen uit en concludeerden zij dat er nog veel kansen liggen om schoolbesturen actiever te betrekken bij cultuureducatie.
Inspiratie en nieuwe verbindingen
De middag eindigde met het kerndoelenspel. Op een speelse manier verkenden deelnemers de nieuwe kerndoelen verder en vertaalden zij die naar hun eigen praktijk.
De bijeenkomst liet zien dat veel culturele organisaties al bijdragen aan de doelen van het vernieuwde curriculum. Tegelijk bood de dag nieuwe inzichten, inspiratie en praktische ideeën om de samenwerking met het onderwijs verder te versterken.
Tijdens de gezamenlijke afsluiting was er volop ruimte om ervaringen uit te wisselen en nieuwe contacten te leggen. Daarmee was Meemaken & betekenis geven niet alleen een inhoudelijke bijeenkomst, maar ook een waardevol moment van ontmoeting en samenwerking.
