Er komt steeds meer aandacht voor the culture. Als je in de culturele sector werkt, is het een term die je niet ontgaan kan zijn. Maar wat is the culture nou precies? En ook: wat is the culture níet? Hoe verhoudt the culture zich tot hiphop, of tot ‘informeel georganiseerde kunstgroepen’? En waarom is het überhaupt belangrijk om je te verdiepen in the culture? In dit artikel zetten we het voor je op een rij.
Dit artikel is geschreven door Sabine Persijn van Zimihc
Er zijn veel termen gegeven aan wat nu is ontstaan als the culture. In beleidstaal wordt er vaak de term ‘urban’ of ‘streetart’ voor gebruikt. Ook hebben sommigen het over ‘jongerencultuur’ of ‘informele groepen’. Toch dekken al deze termen de lading niet. In 2023 verscheen een adviesrapport van UNESCO over ‘the culture’. Sindsdien wordt deze term langzaam overgenomen door de grotere partijen in de culturele sector: zo heeft het Cultuurfonds aangekondigd het komende jaar €1,5 miljoen euro in the culture te investeren. Ook in de media wordt aandacht gegeven aan het fenomeen.
In dit artikel zetten we voor je op een rij wat the culture is. En vooral: wat het niet is.
The culture ontstaat in ‘de randen van de samenleving’
Een precieze definitie van the culture is lastig. Zelfs de mensen die zichzelf beschouwen als onderdeel van the culture hanteren namelijk verschillende definities – en the culture blijft zichzelf continu vernieuwen. Toch is er een rode draad te ontdekken in alle communities binnen the culture: het zijn vaak lokale initiatieven waarbij iedereen een gelijke bijdrage levert. Deze communities delen dezelfde waarden die vaak afkomstig zijn uit de hiphopcultuur. Een voorbeeld is het credo: each one teach one. Dit houdt in dat iedereen samen verantwoordelijk is voor het doorgeven van kennis en vaardigheden. Het betekent dat je er niet alleen voor staat. Communities uit the culture komen uit de ‘do-it-yourself-generatie’ omdat ze vaak niet dezelfde erkenning en ondersteuning krijgen als gevestigde culturele partijen. Ze zijn dus ontstaan uit sociale ongelijkheid.
Inmiddels is de invloed van the culture doorgesijpeld naar het dagelijkse leven. “Het is de creatieve kracht die bepaalt welke sneakers we dragen, welke muziek de hitlijsten domineert, welke taal jongeren spreken, hoe reclamecampagnes worden vormgegeven en wat de danspasjes op TikTok zijn.” aldus het NRC. Erkenning voor deze culturele invloed bleef lange tijd uit. Maar door het UNESCO rapport begint daar verandering in te komen.
The culture is ontstaan uit een diasporische leefwereld
Het UNESCO rapport geeft de volgende definitie van the culture:
The culture is de benaming voor een diasporische leefwereld van waaruit decreatie ontstaat. De uitingsvormen, zoals ontwerp, mode, muziek, film en kunst, zijn beïnvloed door postkoloniale migratie en sterk geworteld in (afro)diasporische culturele productie. Omdat the culture een duidelijke diasporische basis heeft, ontstaat dit culturele ecosysteem voornamelijk in stedelijke omgevingen en migrantenwijken.
In simpele taal: “diaspora” verwijst naar een groep mensen die verspreid woont over verschillende geografische locaties, vaak buiten hun oorspronkelijke thuisland, en die een gedeelde identiteit of culturele achtergrond hebben.
Zo ontstaat the culture vaak in stedelijke omgevingen of migrantenwijken. Dit zijn wijken met een grotere culturele diversiteit. Daardoor ontstaat the culture vaak vanuit deze diaspora. Daarmee gaat the culture ook landsgrenzen over: de communities binnen the culture zijn vaak internationale gemeenschappen.
Dit betekent overigens niet dat the culture niet bestaat in kleinere steden of dorpen. Dit komt ook doordat de onlinewereld een belangrijke rol speelt binnen the culture.
The culture bindt zich niet aan één specifieke kunstdiscipline
Zoals de definitie van UNESCO ook laat zien, overstijgt the culture alle kunstdisciplines. Uitingsvormen van the culture kunnen bijvoorbeeld mode, muziek, ontwerp, of film zijn. Kenmerkend aan uitingen van the culture is de manier waarop ze tot stand zijn gekomen en de gemeenschappen waaruit ze voortvloeien. Daarbij reikt the culture ook verder dan kunst. Het gaat ook bijvoorbeeld over eten, straatvoetbal en het leven in de buitenwijken.
The culture is een parapluterm waar hiphop onder valt
Onder the culture valt alles wat zich niet op een traditionele manier beweegt. The culture en hiphopcultuur zijn nauw aan elkaar verbonden. Zo is hiphop ook ontstaan uit bewegingen van achtergestelde gemeenschappen. Het UNESCO rapport zegt daarover het volgende:
Hiphopcultuur draait om zelfexpressie, eigenheid en het activistisch bekritiseren van een samenleving die bepaalde groepen uitsluit. Tegelijkertijd heeft hiphop invloed gehad op de bredere populaire cultuur, waarbij stijl, taal en esthetiek zijn overgenomen door de mainstream. Veel van de filosofische waarden van hiphop zijn terug te vinden in de mindset van mensen binnen the culture.
Alhoewel er dus veel overeenkomsten zijn en hiphop ongetwijfeld onderdeel is van the culture, is de definitie van the culture breder dan alleen hiphopcultuur. Het gaat om meer dan alleen de uitingen van cultuur: het is een manier van leven, gedragen door gemeenschappen met gedeelde waarden. Bovendien komt niet iedereen die actief is in the culture vanuit de hiphopcultuur. Queer communities zoals de ballroom scene of andere communities uit het nachtleven vallen bijvoorbeeld ook onder the culture.
Vooral jongeren zijn actief binnen the culture
Het is niet voor niets dat voor the culture eerder ook al onder de term ‘jongerencultuur’ werd gebruikt. The culture vormt het middelpunt van de culturele leefwereld van jongeren.
Toch zijn niet álle jongeren actief binnen the culture. En ook niet iedereen die actief is binnen the culture is een jongere.
Niet alle ‘informele amateurkunstgroepen’ vallen onder the culture
Binnen de cultuurparticipatiesector worden amateurkunstenaars vaak opgedeeld in twee categorieën. De eerste categorie bestaat uit degenen die bij een stichting of een vereniging actief zijn, ofwel de ‘formeel georganiseerde kunstgroepen’. Denk hierbij aan een koor of een blaasvereniging. Deze verenigingen hebben vaak een bestuur en komen makkelijker in aanraking voor subsidie.
De tweede categorie bestaat uit de (amateur)kunstenaars en makers die niet bij een vereniging of stichting zitten. Dit worden ook wel ‘informele amateurkunstgroepen’ genoemd. Deze groepen worden niet of nauwelijks ondersteund door bijvoorbeeld subsidie of kennis.
Het lastige aan deze categorieën is dat ‘informele amateurkunstgroepen’ een enorm brede groep is. Mensen die binnen the culture actief zijn, vallen onder deze categorie. Maar ook een groep zestigplussers die iedere week samenkomt voor een breiclub, valt binnen deze categorie.
Hoewel er met ‘informele amateurkunstgroepen’ dus vaak wordt verwezen naar the culture, is die groep eigenlijk veel breder dan dat. Niet iedereen die informeel georganiseerd is, heeft ook behoefte aan ondersteuning of bijvoorbeeld subsidie. De breiclub kan zichzelf bijvoorbeeld heel goed organiseren.
Het zelforganiserend vermogen van the culture is ook heel groot. Maar dat betekent niet dat er geen behoefte is aan subsidie of een ander soort ondersteuning. Sterker nog, vanuit the culture is er ook de behoefte om meer in contact te komen met fondsen, beleidsmedewerkers en gevestigde culturele instellingen. Zoals Armin Shah, creative director en het brein achter de hiphop-podcast CONVO, ook zegt in het UNESCO-rapport:
Waarom zijn we elkaar nooit eerder tegengekomen? Die vraag bleef in mijn hoofd zitten. De kracht van ontmoetingen is zo groot. Het is een manier om diverse perspectieven bij elkaar te brengen en nieuwe samenwerkingen te laten ontstaan. Het zou goed zijn als de mensen uit de gevestigde orde en the culture veel vaker worden samengebracht, bijvoorbeeld op evenementen of speciale avonden. Ik zie nog altijd een drempel om elkaars werelden in te stappen. We komen elkaar nooit tegen, terwijl we zo veel aan elkaar kunnen hebben.
Daarnaast zijn er ook organisaties actief binnen the culture die wél een stichting zijn of ingeschreven zijn bij de Kamer van Koophandel (KvK), maar nog steeds geen toegang hebben tot subsidie, omdat ze niet even serieus worden genomen als bijvoorbeeld een gerenommeerd theatergezelschap of een museum. Daarom vallen zij vaak ook onder de categorie ‘informele groepen’.
Over het belang van the culture
Goed, nu heb je een beeld van wat the culture ongeveer (niet) inhoudt. Maar waarom is de erkenning hiervoor nu zo belangrijk? Zoals we schreven, zijn er groepen binnen the culture die wél behoefte hebben aan structurele ondersteuning zoals subsidie.
Daarvoor moeten ze serieus genomen worden in het culturele veld. En daarbij is het belangrijk dat de mensen die actief zijn in the culture zich niet per se hoeven te voegen naar de bestaande systemen, maar dat de systemen worden aangepast op the culture. Een voorbeeld daarvan is dat je in plaats van een uitgebreid document moet aanleveren voor een subsidieaanvraag, je ook een korte video kunt maken waarin je je verhaal pitcht.
Om dat te kunnen bereiken, is het tijd om te luisteren naar stemmen uit the culture en deze vanaf het begin serieus te nemen. Zoals Claudia Marinelli, specialist cultuurparticipatie bij het LKCA schrijft in het UNESCO-rapport:
Het is belangrijk daar te zijn waar het gebeurt. Vanachter je bureau bouw je geen relaties op én krijg je geen goed beeld van wat er speelt. Dat beeld van wat er speelt, krijg je door te luisteren. En de tijd te nemen om te bouwen aan de relatie, om van daaruit te kijken waar de community met je wil samenwerken. Want ‘helpen’ is niet het goede woord voor wat iemand uit het systeem kan doen. Dan ga je voorbij aan gelijkwaardigheid.
Het is dus belangrijk voor gevestigde partijen én partijen uit the culture om elkaar te blijven opzoeken. Dit is precies wat wij ook willen bereiken door middel van onze Create & Connect programmalijn. Samen komen we steeds een stapje dichter bij ons doel: de kloof dichten tussen the culture en de gevestigde orde.
