01

"Ik wil terug naar de vanzelfsprekendheid van muziekonderwijs op school"

 

Directeur Jacqueline Rebers staat met twee monteurs te overleggen over een dranger op een deur, terwijl muziekdocent Annemieke Volmer binnenstapt. Een andere monteur is bezig met de stortbakjes van de toiletten. Het nieuwe jaar is niet zonder horten en stoten begonnen op de Hendrik Boogaardschool in Hellevoetsluis. Ach, zo is er elke dag wel wat. In al die drukte schiet muziekles er op veel scholen nogal vaak bij in. Maar niet op deze school. Samen met Kunstgebouw en lokale muziekpartners wordt gewerkt aan structurele goede muzieklessen in alle groepen. Hierbij maakt de school gebruikt van de regeling Impuls Muziekonderwijs van het Fonds voor Cultuurparticipatie.

Waarom investeren in muziekles?

Jacqueline: "Waarom we investeren in muziekles? Misschien is het goed om de historie van de school even kort te schetsen. Onze school is ooit gesticht door eigenzinnige ouders die graag een katholieke basisschool wilden in Hellevoetsluis. De school stond bekend als ‘altijd in voor iets anders’. Muziek speelde een belangrijke rol. Iedereen was welkom. Het geluk van de kinderen stond voorop. Maar toen de school onder toezicht kwam te staan, lag de focus alleen nog maar op resultaat. Het plezier verdween. De inspectie geeft ons nu een voldoende. Maar hebben we echt iets toegevoegd aan het leven van de kinderen? Daarom willen we weer terug naar de oorspronkelijke gedachte van onze school."

Cultuuronderwijs is ondertussen met een flinke opmars bezig op de Hendrik Boogaardschool. Elke groep doet ieder jaar een Kijk|Kunst-project van Kunstgebouw. Ze gaan naar een voorstelling of krijgen beeldende kunst in de klas. Ondersteund vanuit het project Cultuureducatie met kwaliteit heeft de school het verandertraject De Cultuur Loper bij Kunstgebouw gevolgd, met de nadruk op beeldende vorming.

Muziek verbindt als geen ander

Jacqueline: "Beeldende vorming hebben we inmiddels goed op de rit. Nu richten we ons op muziekonderwijs. Muziek is eerlijk gezegd ook een persoonlijke passie van mij. Ik ben gericht op verbinding en muziek verbindt als geen ander. Als je bijvoorbeeld samen zingt, moet je echt rekening houden met elkaar.” Toch lukte het niet om in het eerste jaar van de regeling Impuls Muziekonderwijs meteen een aanvraag te doen. “Daar baalde ik van.” Maar het jaar daarop, en met de inzet van collega Judith Pundke lukte het toch. Voorwaarde van de subsidie is dat je samenwerkt met een culturele partner met muziekexpertise. “Met Kunstgebouw werken we al jaren samen, dus die keuze lag voor de hand. Toevallig had Judith pianoles bij Annemieke Volmer, trainer van de muziekmethode Eigenwijs Digitaal. Dus ook dat contact was snel gelegd."

Doel van de regeling is dat de school structureel muziekles gaat verzorgen, de groepsleerkrachten traint in het geven van muziekles en een verbinding maakt tussen binnenschools en buitenschools muziekonderwijs. Jacqueline: “Ik wil terug naar het vanzelfsprekende van muziekonderwijs. Een leerkracht geeft muziek en mag misschien een keertje afwijken, maar muziek hoort bij ons aanbod en is niet meer leerkrachtafhankelijk. Onze ambitie is om over twee jaar, wanneer de regeling afloopt, wekelijks muziekles te geven.”

Een spetterende kick-off luidde in september 2017 de start van het project in. Alle leerlingen kregen op één dag workshops van De Vuilnismannen en sloten af met een luidruchtig trommelconcert op het schoolplein. "Daar hebben de ouders en kinderen het nu nog over!" De week daarna was het team aan de beurt. Van Annemieke kregen ze een oriëntatietraining muziek op basis van de muziekmethode Eigenwijs Digitaal. Voor sommige leerkrachten bleek de drempel om meer met muziek te doen erg hoog.

Als je je stem laat horen, ben je kwetsbaar

Annemieke: "Als je je stem laat horen, ben je kwetsbaar. Ik snap dat leerkrachten het eng vinden om bijvoorbeeld te zingen met hun groep. Een collega zei dat ze op de Pabo al moeite had met muziek. Maar toen ik bij haar in de klas kwam kijken, zag ik dat ze heel ritmisch is. De muziekles ging top, terwijl ik nog niets had gedaan. De leerlingen vroegen na afloop zelfs wanneer ze weer muziekles kregen. Die leerkracht was zelf over de torenhoge drempel gestapt. Dat vind ik echt geweldig."

Dat Annemieke in de klas meekijkt ervaren sommige leerkrachten als ongemakkelijk. "Ik zit daar niet om ze te beoordelen, maar om ze te helpen. Dat kunnen soms kleine dingen zijn. Een leerkracht speelt bijvoorbeeld thuis piano, maar voelt zich niet zeker genoeg om dat ook op school te doen. Ik heb haar akkoorden aangereikt waarmee eenvoudig kinderliedjes gespeeld kunnen worden." In februari gaat Annemieke weer de groepen langs: "Ik zorg steeds dat ik voorin de klas zit, zodat de leerkracht niet de hele tijd tegen mij aan kijkt."

Over muziekles bestaan misverstanden, ervaart Annemieke. "Een muziekles is iets anders dan een liedje instuderen met de klas. In een muziekles wordt bijvoorbeeld het verschil tussen hard/zacht en hoog/laag geleerd, maar ook hoe je de muziek kunt noteren, hoe je kunt bewegen op muziek, wat die muziek eigenlijk betekent of hoe je zelf op instrumenten kunt spelen. In zo'n les wordt regelmatig ook een liedje gebruikt ter ondersteuning van het lesdoel. Het instuderen van het liedje wordt in de methode dan in logische stappen aangegeven. Je kunt natuurlijk ook een los liedje instuderen met de klas. Het is dan wel belangrijk dat dit net zo logisch opgebouwd wordt als in een les en dat vergt meer voorbereiding." Jacqueline beaamt dit: "Je moet de kinderen een ‘taal’ aanreiken om muziek te leren kennen."

Investeren in banden met muziekschool en muziekvereniging

Het project is nu een half jaar bezig en Jacqueline ziet al verschil. "Leerkrachten doen sneller iets met muziek en leerlingen maken eerder gebruik van de instrumenten als ze een optreden geven." De komende tijd wil de school investeren in de banden met de plaatselijke muziekschool en de muziekvereniging Sempre Crescendo. "Door hen in de school te halen, hopen we dat meer kinderen vanuit hun persoonlijke interesse op muziekles gaan."

Dat de school over drie jaar samen met twee andere scholen een nieuw gebouw betrekt, biedt ook kansen voor het muziekonderwijs. Jacqueline: "We maken ons er hard voor dat er een ruimte komt die qua akoestiek geschikt is om muziek te maken. In het pand komen ook een BSO en een peuterspeelzaal. Met hen willen we samenwerken om op onze nieuwe locatie muziekonderwijs aan te bieden na schooltijd."

Vanuit Kunstgebouw helpt Verolique Jacobse de school mee om het project tot een succes te brengen. Jacqueline: "Verolique is ons externe geweten. Ze kijkt mee hoe alles loopt. Ze houdt ons scherp en geeft handige tips over bijvoorbeeld de verantwoording van de subsidie. Het is fijn dat we dezelfde ambitie hebben. Zo verbindt muziekonderwijs niet alleen de kinderen en de wijk, maar ook de regionale samenwerkingspartners."

 

Spetterende kick-off met De Vuilnismannen

De impuls voor het muziekonderwijs op de Hendrik Bogaardschool begon met een kick-off van De Vuilnismannen.